جرمنى په افغانستان کې تر درو زرو نه زېات عسکر لرى، خو زېاتره ېې په شمال کې چې نسبتا ارامه ده، ځاى په ځاى شوېدى.

د افغانستان په شمال کې د جرمنېانو په ېوه گزمه باندى حمله شوېده او درى جرمنى عسکر ېې ژوبل کړېدى.

 د جرمنى نظامى چارواکى وايي د ا گزمه د کندز په ولاېت کې وه اونن د پنجشنبى په ورځ د سړک د غاړى ېو بم دهغو ى زغرور موټر ته نېژدى وچاودېده.

په دغه چاودنه کې دوه عکسر ښه کارى زخمى سول. پر جرمنېانو باندى دا فشار دى چې په افغانستان کې دناټو کو ششو نو ته نور عکسر هم ورکړى.

د کاناډا ددفاع وزېر پېټر مکې پر جرمنى باندى غږ کړېدى چې په جنوب کې ستر نقش ولرى، ځکه هلته ېاغې طآلبان ډېر فعال دى. هغه دغه خبرى په هغه مرکه کې وکړې چې د جرمنى په ېو ه مجله ډېر شپېگل کې خپره شوېده.

جرمنى اوس په افغانستان کې تر درو زرو نه زېات عسکر لرى، خو زېاتره ېې په شمال کې چې نسبتا ارامه ده ځاى په ځاى شوېدى.

رپوټ وايي چې جرمنى پنځه کاله مخکى په افغانستان کې خپل عسکر اچولى دى نو له هماغه وخت راهېسى ېې ٢٦ عسکر وژل شوېدى.

 د چارشنبى په ورځ د فرانسى جمهوررئېس نېکولس سر کوزې د برتانېې پارلېمان ته ووېل فرانسه غواړى چې په افغانستان کې خپل نظامى موجودېت زېات او پراخه کړى.

 هغه ووېل پکارده چې طالبانو ته ماتى ورکړل شى دا مهمه نده چې قېمت به ېې څومره وى

رنگین دادفر سپنتا

د افغانستان د بهرنیو چارو وزیر، رنګین دادفر سپنتا، چې تازه د تاجکستان له مرکز دوشنبې نه کابل ته راستون شوی دی، نن په کابل کې یوه خبري کانفرانس ته وویل چې په دوشنبه کې یې د ایران او تاجکستان دبهرنیو چارو وزیرانو سره په درې اړخیزو لیدنو کې په یو لړ پریکړو موافقې ته رسېدلی.

ښاغلي سپنتا وویل چې په دری اړخیزو کتنو کې پدی پریکړه وشوه چې د تاجکستان نه ایران ته، د افغانستان له لارې به د بریښنا پروژه پيل شي.

دا ډول، سپنتا د افغانستان او تاجکستان ترمنځ، د دوه اړخیزو همکاریو په اړه وویل چې دواړه هیوادونه پدی سلا شول چې زندانیان به یو بل ته سپاري. 

هغه، دا ډول، زیاته کړه چې په تاجکستان کې ډیری هغه افغانان زندانیان دي په جرمونو، ترورستي فعالیتونو او د مخدره موادو په قاچاق کې نیول شوي.

نوموړي وویل چې د تاجکستان او افغانستان ترمنځ د امنیت دلاښه والي، نشه يي توکي، تروریزم او د اطلاعاتي راکړی ورکړی په سر هم خبرې شوي.

ښاغلي سپنتا د درې واړو هیوادونو ترمنځ دیوه ګډ تلویزیون د جوړیدو خبره هم وکړه هغه وویل چې دا تلویزیون به په فارسي ژبه خپرونې ولري او دا ډول پښتو ته هم پکې ځای ورکړل شوی دی.

سرکوزي بریتانیې په اروپا کې فاشیزم ته د شکست په ورکول و ستایله او هوډ یې وکړ چې فرانسه به له بریتانیې سره په افغانستان کې د طالبانو خلاف په جگړه کې څنگ په څنگ و درېږي.

د فرانسې جمهور رئیس، نیکولاس سرکوزي، د نورو سیاسي مسئلو تر څنگ په افغانستان د ثبات را وستلو او د ناټو په رول د بریتانیې له سیاسي مشرانو سره، خبرې تر سره کړې دی.

 ښاغلي سرکوزي له خپلو لومړیو رسمیاتو څخه وروسته د بریتانیې د پارلمان گډې غونډې ته یوه له احساساتو ډکه وینا وکړې.

 هغه بریتانیې په اروپا کې فاشیزم ته د شکست په ورکول و ستایله او هوډ یې وکړ چې فرانسه به له بریتانیې سره په افغانستان کې د طالبانو خلاف په جگړه کې څنگ په څنگ و درېږي.

سرکوزي: "‎زمونږ دواړو هیوادنو له یو بل سره یو ځای د درېدو هوډ کړی. او په افغانستان کې مو له ټولو ملگرو سره د گډ درېدو هوډ کړی. ځه نه ویریږم چې و وایم په افغانستان کې زمونږ گټې ډېري مهمې دي."‎

هغه زیاته کړه چې فرانسه به د ناټو په بخارست کې په راتلونکي کنفرانس کې د افغانستان لپاره د نور پوځونو لیږلو وړاندید وکړي.

 سرکوزي: "‎فرانسې په افغانستان کې د سولې، د خلکو سره د مرستې او د یوه قانوني حکومت را مینځته کولو لپاره د ناټو ټلوالي ته د یوې منظمې او نړیوالې ستراتیژي وړاندیز کړی دی. که دا ومنل شي نو فرانسه به د ناټو د بخارست په کنفرانس کی په افغانستان کې د خپلو ځواکونو د پیاوړتیا وړاندیز وکړي."‎

دغه وړاندیز له بریتانیې او امریکا سره د کال ٢٠٠٣ د عراق د جگړې راهیسې د فرانسې د ترینگلو اړیکو بیرته ښه کولو هڅه ده.

کاناډا اختار ورکړی که چیري د ناټو نور هیوادونه د افغانستان جنوبي سیمو ته عسکر و نه لیږي، نو دوی به له افغانستان څخه خپل ٢٥٠٠ عسکر وباسي. دوی د طالبانو خلاف د زر نور عسکرو غوښتنه کړې.

 ټاکل شوې ده نن به د بریتانیې صدر اعظم گورډن برون له سرکوزي سره د افغانستان، اقتصاد، چاپېریال او یو لړ نورو مسلو په سره تفصیلي خبرې وکړي.

ښاغلي سرکوزي د چین د حکومت او د تبت د مذهبي مشر دلای لاما تر مینځ په خبرو هم ټینگار وکړ.

د نیکولس سرکوزي سفر بریتانیې ته په دوولسو کالو کې د فرانسوي جمهور رئیس لومړۍ رسمي سفر دی.

 په فرانسې کې د خرابې اقتصادي وضعې په هکله د اندېښنو وروسته د سرکوزي ملاتړ د تېر کال د جولای د میاشتې راهیسې په سلو کې له پنځه شپېته څخه څلوېښتو ته را تیټ شوی.

فرانسوي څېړونکي وايی بریتانیې ته د ښاغلي سرکوزي سفر به له نوموړي سره په فرانسه کې ملاتړ زیات کړي.

افغانستان ته د ملگرو ملتو خاص آستاځي کای ایدی نن د جمعې په ورځ کابل وکوت او هوډ یې وکړ چی داسی تغییرات به راولی چی وکړا سی ددغه جنگ ځپلي ملک د بیا رغوني د کوششونو سره مرسته وکړی .

کای ایدي

د ناروی دغه پخواني سفیر وعده وکړه چی د افغانستان د حکومت او د بین المللي بسپنه ورکونکو ملکونو تر منځ پیوستون او همکاري به بهتره سی چی د مرستو رسولو او پرمختگ هلي ځلي په ښه توگه تر سره سی .

ددغو همکاریو او پیوستون د نشتوالي له کبله د بیا رغونی ډیري پروژې نا کامي شوي دي ، مگر د ملگرو ملتو د یوې نوي پریکړی په اساس ښاغلي ایدي ته واک اختیار ورکړه سوی چی ددغو مرستو په رسولو کی مستقیما همکاري وکړی .

کای ایدي وایی چی د جمهوررئیس حامد کرزي حکومت ډیره موده مخکی لا د همکاریو د بهتره کیدو غوښتنه کړې وه .

هغه وعده وکړه چی ملگري ملتونه به خپله وظیفه تر پخوا په ډیره ښه توگه تر سره کړی .

ایران د اسلام ضد هالینډی فلم غندلی دی

د ایران د بهرنیو چارو وزارت وایی چی د اروپا حکومتونه باید د هالینډ د پارلمان ښي لاسه افراطي وکیل پرې نږدي چی خپل هغه فلم وښئي چی وایی قرآن تشدد لمسوي .

د ایران د بهرنیو چارو د وزارت نطاق محمد علي حسینی دا فلم د اسلام ضد او د کلتور ضد وباله .

ددې فلم جوړونکي گیرت وایلډرز وروسته له هغه دا فلم د خپل سیاسي گوند د انټرنیټ په پاڼه کی ځای کړ چی د هالینډ تلویزیون د هغه د خپرولو نه انکار وکړ .

دا فلم چی ‏«‎ فتنه ‏»‎ نومیږی د تروریستي حملوعکسونه ښئي چی په هغو کی په امریکا کی د ٢٠٠١ کال د سیپټامبر د یوولسمي تروریستي حملې هم شاملي دي او د اسلام د مقدس کتاب نه ځینی جملې هم ورسره ذکر شوی دي .

وایلډرز وایی چی ددې فلم د جوړولو نه دده یو مهم هدف دادی چی دا باور ورته پیدا شوی چی د مسلمانانو مخ په زیاتیدونکي مهاجرتونه په هالینډ او د اروپا په نورو هیوادونو کی دیموکراتیک ارزښتونه تهدیدوی .

د هالینډ صدراعظم وایي چی دا فلم پرته له خپگان او اختلاف را وستو بل کوم هدف نه لری او هغه د فلم هغه برخه رد کړې چی اسلام د تشدد سره مساوی بولي .

بش: که امرېکاېې عسکر د عراق نه ووځی نو دا کار به دټرورېستانو بری وی.

جمهور رېس جورج بش نن په عراق باندی دامرېکا د پوځی ېرغل پنځمه کلېزه په دفاع وزارت کی د ېوې وېنا په ورکلو سره ولمانځله.

ښاغلي بش د عراق د جنگ نه دفاع وکړه او د عراق نه ېې د امرېکاېې قواو د وښکدلو په خلاف اخطار ورکړ.

 د ښاغلي بش په وېنا که امرېکاېې عسکر د عراق نه ووځی نو دا کار به دټرورېستانو بری وی. بش حاضرېنو ته ووېل چه په کال دری د پاسه دوه زره مېلادی کی د قدرت نه د صدام حسېن لری کول مناسب اقدام چه ده وکړ، ځکه چه نړئ اوس ډېره مصونه ده.

د امرېکا جمهور رېس اعلان وکړ چه امرېکا باېد په عراق کی د ټرورېستانو په خلاف جنگ حتما وگټی. هغه ووېل که هلته مو دښمن مات کړ نو بېا به امرېکایېان په خپل کور د حملو وېره نه لری.

بش ووېل کېدی شی چه په عراق چه کوم پرمختگ په تېره موده شوی دی بېرته ضاېع شی.

په عېن وخت کی د عراق د جنگ مخالفانو نن د واشنگټن ډی سی په شمول په ټوله امرېکا کی مظاهری وکړی.

په شمالی کارولاېنا اېالت کی د په خپله وېنا کی د دېموکرات وگند کاندېد سناتور بارک اوباما اعلان وکړ چه د عراق جنگ امرېکا ته امنېت نه دی ورپه برخه کی، بلکه اوس ډېره غېر مصونه ده او هم ېې اېران، شمالی کورېا، طالبان او القاعده زړور کړی دی.

د دېموکرات گوند بلی کاندېدی سناتورې هېلری کلنټن هم د عراق په باب د دوشنبی په ورځ خبری وکړی او وېې وېل چه څلور زره امرېکاېې عسکر په دغه جنگ کی وژل شوی دی او هم ېې د امرېکا پوځی او اقتصادی قوت د گواښ سره مخامخ کړی دی.

بله مېاشت به په عراق کی د امرېکا سفېر او د پوځ عمومی قوماندان د عراق د جنگ د پرمختگ په باب کانگرس ته راپور ورکړی.

امرېکا د جمهورى رېاست مرستېال ډېک چېنى

د امرېکا د جمهورى رېاست مرستېال ډک چېنى د ترکېې له مشر سره په انقره کې نن د دوشنبى په ورځ ملاقات وکړ.

دا د هغه د نهه ورځنى سفر وروستى تم ځاى و. ښاغلى چېنى په ترکېه کې د هغه هېواد له جمهور رئېس عبدالله گل سره ملاقات وکړ خو له ملاقات نه وروسته رسمى وېناگانى خپرې نشوى.

رپوټ وايي چې ښاغلى چېنى به دهغه هېواد له صدر اعظم رجب طېب اردوگان سره هم ملاقات وکړى.

توقع ده چى چېنى به له ترکېې نه وغواړى چې په افغانستان کې له طالبانو سره په جگړه ورسره مرسته وکړى.

 هغه به د ترکېې له چارواکېو سره د اېران په مخنېوى کې چې خپل اټومى پروگرام پرمخ بونه زى هم مذاکرات وکړى.

 انقره له اېران سره ډېرې قوى اړېکى لرى او د خپلو تېلو لپاره پر اېران باندى ډېره زېاته تکېه لرى.

د امرېکا د جمهورى رېاست مرستېال ډېک چېنى تردې مخکى هپ اسراېېلو کې ووېل چې د حماس گوند چې اېران اوسورېه ېې ملاتړ کوى ددى کوشش کوى چې د فلسطېن او اسرائېلو ترمنځ د مذاکراتوپه لار کې خنډ ونه پېدا کړى.

 ښاغلى چېنى نن ددوشنبى په ورځ په بېت المقدس کې په خپلو خبرو کې ووېل ددې شواهد شته دى چې اېران او سورېه د حماس ملاتړ کوى.

 ښاغلى چېنى په دغو دواړو هېوادونو باندى دا تور ولگاوه چې دوى په دغه برخه کې ترخپلى وسى پورى له هرڅه نه کار اخلى.

 ډک چېنى دا خبرى وروسته له هغه نه وکړې چې د سهار ډوډۍ ېې د اسراېېلو له صدر اعظم ېهود اولمېرت سره وخوړله.

د ېکشنبى په ورځ ښاغلى چېنى له محمود عباس سره په په لوېدېزه غاړه کې د رام الله په ښار گوټى کى په ېوه گډ خبرى کنفرانس کې ووېل د منځنى ختېځ سوله به له اسرائېلو اوفلسطېن دواړو نه ډېر سخت رعاېت او امتېاز وغواړى چې ېوبل ته ېې ورکړى.

ډېک چېنى له محمود عباس سره په داسى وخت کې خبرى وکړى چې ترده مخکى ېې د اسراېېلو له جمهور رئېس شیمون پېرېز او نورو لوړ پوړه چارواکېو سره خبرى کړى وې.

افغان پولیس وایی چی یاغي طالبانو د افغانستان په لویدیز کی د پولیسو په یوې گزمې باندی پټه حمله کړې، څلور پولیسان او دوه ملکي خلک یې چی په ډزو کی گیر راغلي وو، وژلي دي.

دا پېښه پرون ددوشنبې په ورځ په هرات کی شوې ده.

له بلي خوا د افغانستان ددفاع وزارت ویلي دي چی د زابل په ولایت کی افغان عسکرو پرون د جگړو په لړ کی یو شمیر یاغي طالبان وژلي دي.

په دې باب نور تفصیلات نه دي ورکړه شوي. یاغي طالبانو هوډ کړی چی په افغانستان کی به د افغان، ناتو او امریکا د قواو په مقابل کی خپلو ‏حملو ته دوام ورکړی.

هغه رپوټ چې نن د سه شنبى په ورځ دمرستو ادارو خپور کړېدى، وايي د لوېدېځ هېوادونه په دې کې پاتى راغلل چې هغه د ملېاردونو ډالره مرستى افغانستان ته ورکړى چې وعده ېې ورسره کړې وه.

ددغو مرستو وعده د افغانستان د انکشاف او سولى د منځته راتگ لپاره شوې وه خواوس دغه دواړه کارونه له خطر سره مخامخ دى.

 د اکبر( ACBAR ) په نامه د مرستو ېوه موسسه وايي چې نړېوالى ټولنى د پنځه وېشت ملېاردو ډالرو د وروکولو له ٢٠٠١ مېلادى کال راهېسى کړېده.

خو ېوازې ١٥ مېلېارده ډالره ېې تراوسه پورې ورکړېدى. دغه اداره واېې چې په دې لړکې امرېکا د لس ملېاردو ډالرو وعده کړې وه خو تراوسه پورې ېې ېوازې نېمامى مرسته افغانستان ته ورکړېده.

 په دغه رپوټ کې وېل شوېدى چې هغه څلوېښت فېصده نړېواله مرسته اعانه ورکوونکېو هېوادونو ته د سترو کمپنېو د گټى اوسلاکارانو د معاش په بڼه ورکړل شوېده.

د اکبر  دمرستو اداره وايي څرنگه چې پرمختگ او سولى ترمنځ اړېکى موجودى دى نو د مرستو د موثرېت اغېزه په سوله اوثبات باندى ډېره زېاته ده.

رپوټ په دې باندى هم انتقاد کوى چې هغه پېسى چې په نظامى عملېاتو باندى لگول کېږى او هغه چې په انکشافى پروژولگول کېږى دهغو ترمنځ ډېر غټ توپېر موجوددى.

په رپوټ کې وېل شوېدى چې دامرېکا نظامى لگښت په ېوه ورځ کې په افغانستان کې سل ملېونه ډالره دى خو هغه لگښت چې امرېکا او نور مرستندوېه هېوادونه ېې په انکشافى کارونو کوى هغه د ورځى اوه ملېونه ډالرو ته رسېږى.

له بل پلوه افغانستان د خپلو دولتى موسساتو په بېا ودانولو کې تر نوي فېصدو پورې په خارجى مرستو باندى تکېه لرى.

د اکبر موسسه په نړېوالو اعانه ورکوونکېو باندى غږ کوى چې په افغانستان کې په انکشافى او بشرى مرستو کى زېاتوالى راولى او په خپلو هغو وعدو باندى چې د مرستو لپاره ېې کړېدى وفا وکړى.

 پکارده چې لگښتونه سره منظم او ډېر موثرسى او ډېرې مرستى دافغانستان د حکومت له لارې نه دغه هېوادته ورکړل شى.

د افغانستان په جنوب کی د بزگرانو د ېوه مارکېټ سره نږدی د موټر بم په ېوه چاودنه کی اته کسان مړه شوی او اولس ېې زخمېان شوی دی.

دا پېښه نن د هلمند ولاېت په گرېشک ولسوالئ کی وشوه. د هلمند د امنېې قوماندان، محمد حسېن انډېوال، خبرېالانو ته ووېل چه د موټر بم د ودچاودنی په وخت په دغه سېمه کی د حکومت عسکر نه ؤ موجود.

ښاغلي انډېوال ددی حملی مسوولېت د طالبانو په غاړه واچوه او د فرانسې خبری اژانس هم راپور ورکړ چه طالبانو ېې مسوولېت په خپله غاړه اخېستلی دی.

د دوشنی په ورځ طالبانو په هرات کی د پولېسو په ېوه گزمه باندی ناڅاپی حمله وکړه چه څلور پولېسان او دوه ملکی خلک ېې ووژل.

د دوشنبی په ورځ د افغانستان دفاع وزارت اعلان وکړ چه زابل کې ېې ېو گڼ شمېر طالبان په جنگ کی ووژل.

طالبانو اوس په پوره زور د افغان، ناتو او امرېکا په مشرئ د اېتلافی قواو په خلاف خپلی حملی زېاتی کړی دی.

په افغانستان کی امنیتی چارواکی وایی چی د افغانستان په جنوب کی د ناتو او افغان قواوو په گډو هوایی او ځمکنیو عملیاتو کی تر څلویښتو تنو نه زیات یاغیان وژلی دی.

نن د افغانستان د د دفاع وزارت وویل چی د ارزگان په ولایت کی یی د شنبی د ورځی په عملیاتو کی یو شمیر وسلی ترلاسه کړیدی.

 دغه وزارت په دی جنگ کی د وژل شوو یاغیانو شمیر ونښود، خو امنیتی چارواکی وایی چی د یوه قوماندان په شمول تر څلویښتو زیات یاغیان وژل شوی دی.

په افغانستان کی د امریکا په مشری د ایتلاف قواوی وایی چی په کندهار کی د سړک د غاړی د بم په چاودنه کی د ایتلاف قواوو دوه عسکر وژل شوی دی.

د ایتلاف قواوی وایی چی د دوی عسکرو د افغان عسکرو سره یو ځای گزمه کوله چی د دوی موټر د سړک د غاړی په ماین وربرابر شو، دغه ماین په هغه سړک کی ښخ شوی و چی د موټرو تگ رانگ پری زیات و.

 د ایتلاف د قواوو منسوبینو د دغو وژل شوو عسکرو هویت ندی برملا کړی.

په یوه بل تشدد کی د جوزجان په ولایت کی یو ولسوال د شنبی په ورځ په چړو وهل شوی او وژل شوی دی. پولیسو تر اوسه قاتل ندی نیولی.

چارواکی گمان کوی چی په دی حمله کی یاغی طالبان لاس لری.

په کابل کې امریکایی قواو د ایستر سندی په نوم خپله مذهبي رخصتی په خپلو پوځي کمپونو کې ونمانځله.

 په امریکایی قواو کې مذهبي راهب کپتېن نچ وویل ددی مذهبي مراسمو په تر سره کیدو د عسکرو سره مرسته کیږی چی په افغانستان کې د خپل ماموریت په دوان کې د خطرونو سره مخه وکړای شي.

قوماندان نچ وویل کله چې عسکر د جنگ جبهې ته ځي نو ددوی سره په زړه کې دا ډاډ وي چې د هغوی خدای ورسره دی او د زړه ایمان به دوی ته قوت، د زړه صبراو د دماغ ارامتیا وبښي. او همدا قوت به دوی د گواښونو نه هم وساتي.

په یوه بل خبر کی، د جمعی په روځ زیات شمیر افغانان په کورونو او رستورانونو کې د خپلو تلویزیونونو مخی ته ددی دپاره را ټول شوی و چی د افغان ایدل د هنري خپرونی وروستی سیالي وگوری. ددی هنری سیالۍ نه وروسته ددی مسابقاتو گټونکی اعلان شو.

په کابل کې د یو نړیوال هوټل په لوی صالون کې دوه و وروستیو پاتی برخه والو د کمرې په وړاندی مقابله وکړه چی وروستی سیالي نولس کلن رفیع ناب زاده چی په خټه تاجک دی او زیاتره یو سپینه چرمي کرتی اغوندی، وگټله

د کورنیو چارو وزارت معيین جنرال محمد داود داود نن د دوشنبې په ورځ وویل چې د مخدره موادو د ضد پولیسو په مخکې اصلي خنډ ناامني ده، دا ځکه چې کوکنار په ډیرو خطرناکو او ناامنه سیمو کې کرل کیږي.

 د جنرال داود په وینا، له دې ټولو خنډونو سره سره پولیسو دا کار کړېدى چې ١٣ ولایتونه په بشپړ ډول د کوکنارو له کښت څخه پاک کړي.

هغه وايي حکومت په پام کې لري چې په روان کال کې ٢٢ ولایتونه د کوکنارو له کښت څخه پاک کړي.

 ملگري ملتونه وايي افغانستان د ټولې نړۍ ٩٣ فیصده غیر قانوني مخدره مواد تولیدوي.

د ملگرو ملتونو د مخدره موادو او جنايي جرمونو اداره وايي د مخدره موادو قاچاق د یاغي طالبان لپاره مالي منبع ده.

د افغانستان چارواکى وايي ېوه ځان وژونکى څلور افغان او درې تنه د ناټو عسکر د هېواد په جنوبى برخه کې وژلى دى.

 پولېس وايي چې بم نن ددوشنبى په ورځ دهېلمند په ولاېت کې دناټو ېوه کاروان ته نېژدى وچاودېده.

په همدغه چاودنه کې اوه کسه نور هم زخمېان شوېدى. د ډنمارک پوځ وايي ددوى دوه عسکر په همدغه پېښه کې وژل شوى هم دى.

 د چک جمهورېت پوځ وايي ددوى ېو عسکر هم په دغه چاودنه کې وژل شوېدى. د ناټو چارواکى وايي ېو افغان چې په دغه پېښه کې وژل شوېدى هغه دعسکرو ترجمان و او بل ېې ملکى سړى و.

په هلمند کې زېاتره عسکر بریتانویېان دى. خو د ډنمارک هېواد په ناټو کې له پنځو سوو نه زېات عسکر لرى او د سولى په نړېواله قوه ېا اېساف کې خدمت کوى.

ددغى حملى مسوولېت تر اوسه پورې چا په غاړه ندى اخېستى.

د افغانستان د حکومت مامورېن واېې چه امرېکاېې قواو نن په ېوه کلی باندی حمله وکړه او د دوو ماشومانو او ېوې ښځی په شمول ېې شپږ کسان ووژل.

مامورېن او د کلی خلک واېې چه دا پېښه نن دوخته په خوست کی وشوه.

دری سړي هم په دغه حمله کی ووژل شول. د امرېکاېې قواو ددی برېد په باب نور تفصېلات نه دي ورکړل شوی.

دا پېښه فقط ېوه ورځ وروسته دهغی نه وشوه چه د هېلمند ولاېت له خوانه د افغانستان د پارلمان غړېو او د سېمی اوسېدونکېو ووېل چه پرون د ناتو ترقوماندې لاندی د اېساف قواو په ېوه هواېې حمله کی دېرش کسان ووژل او په دې ملکی خلک هم پکی شامل دی.

خو د اېساف نړېوالو قواو د ملکی خلکو د وژل کېدو خبره رد کړی ده او واېې چه په دغه هواېې حمله کی دولس تنه طالبان وژل شوی دی.

 د ناتو او اېتلاف قواوې واېې چې د خپلو نظامی عملېاتو په وخت ډېر تاکېد کوی چه ملکی خلک ونه وژل شی.

فعلا په افغانستان کی د امرېکا، ناتو او افغان قواوې په شرېکه د طالبانو د خونړی پاڅون د زپلو له پاره د هېواد په جنوبی او ختېزو برخو کی د طالبانو سره جنگېږی.

او یو بل خبر وایی چی ملگرو ملتونو د افغان حکومت نه غوښتي دي چی په بشري حقوقو باندی تیری کونکي محاکمه کړی.

 ملگرو ملتونو د افغان حکومت نه غوښتي دي چی په دې برخه کی چی په بشري حقوقو باندي تیري کونکي عدالت ته را کش کړی، خپلي هلي ځلي زیاتي کړی.

په افغانستان کی د بشري حقوقو لوړ رتبه مامور، نورا نیلاند، پرون وویل چی د هغو خلکو آوازونه چی ظلمونه پر شوي، باید چی واوریدل سی.

اکثره جنگ سالاران چی د افغانستان په دیرش کلنه جگړه کی په بشري حقوقو باندي په تیریو تورن دي، اوس د پارلمان غړي دي؛ او ځیني یې په دولت کی لوړي چوکۍ لری.

د بشري حقوقو مؤسسو د ٢٠٠٦ کال د ډیسیمبر په میاشت کی د جمهور رئیس حامد کرزي نه وغوښتل چی ژر د حقایقو د پیدا کولو او روغي جوړي محکمه تاسیس کړی چی په تیرو دیرشو کالو کی د جنگي جنایاتو او په بشري حقوقو باندي د تیریو تورن کسان محاکمه کړای سی

په افغانستان کی د ملگرو ملتونو سیاسی دفتر یا یوناما د بشر د حقونو په برخه کی د افغان دولت کړنی ناکامی بللی دي.

 د یوناما په دفتر کې د بشر د حقونو د ادارې مشری میرمن نورانایلند نن خبریالانو ته وویل چه د افغانستان جګړه یوازی په نظامی وسایلو نشی حل کیدی، بلکه یوه هر اړخیزه ملکی ستراتیژی ورته په کار ده.

 ‌ هغې زیاته کړه چې افغان دولت د بشر د حقونو د نړیوال میثاق له نظره خپل مسولیتونه په اقتصادی -اجتماعی او فرهنگی چاروکی نه دی تر سره کړی.

دا موضوع د افغانستان د بشری انکشاف په راپور کی هم تا‌‌‌یید شویده. په دی راپور کی ښونځیو ته د نیمای افغان ماشومانو د نه تللو یادونه شویده

د کاناډا د دفاع وزیر وائې، دی باور لری چې ناټوبه اضافی ولیږی چې په کندهار کې د کاناډا د عسکرو

کاناډا د ناټو په نورهیوادونو باندی انتقاد کوی چې خطرناکو سیموته خپل عسکر نه لیږی.

سره مرسته وکړی.

د دفاع وزیر پیټر ماکائې نن د یکشنبی په ورځ په بروکسل کې د امنیتی چارو په کنفرانس دا خبره وکړه چې لږ تر لږه زرو تنو اضافی عسکرو ته ضرورت دی.

دی  باور لری چې د ناټو نور هیوادونه به د ناټو د مشرانو د عالی غونډی په وخت کې چې د اپریل په دوهمه نیټه جوړیږی، ددغوعسکرو وعده وکړی.

د کاناډا پارلمان د پنجشنبی په ورځ د دوه زره یولسم کال پوری په افغانستان کې د خپلوعسکرو دوره اوږده کړه خو پدی شرط چې ناټو اضافی زر تنه عسکر او همدغه راز هلیکپټری او اکتشافی الوتکی هلته ولیږی.

 دکاناډا ‏(‎٢٥٠٠ ‏)‎ عسکر د افغانستان په جنوب کې دیره دی. تر اوسه پوری په افغانستان کې د کاناډا شپږ تنه عسکر وژل شویدی.

کاناډا افغانستان ته شپږ کاله پخوا عسکر استولی دی. ښاغلئ ماکائې وائې، د یاغی طالبانو سره جنگ به په یوه ډیره اوږده ستونزه وی.

د افغانستان په نارامه جنوب د امریکا، بریتانی او کاناډا زیات شمیر عسکر دیره دی چې د یاغی طالبانو په خلاف جنگیږی.

کاناډا د ناټو په نورهیوادونو باندی انتقاد کوی چې خطرناکو سیموته خپل عسکر نه لیږی

په افغانستان کی د امرېکا پوځ په خوست کی د وسله والو سړو په خلاف د نظامی عملېاتو په دوران کی ددوو ملکی کسانو وژل کېدل تاېد کړی دی.

د اېتلاف ېوه اعلامېه واېې چه په عسکرو باندی ېې په داسی حال کی ډزی وشوی چه د شک لاندی څو کورونو تلاشی ېې اخېستله.

د شک کېده چه وسله وال جنگېالی پکی دی، چه بمونه الوزوی او د وسلو په قاچاق کی لاس لری.

د امرېکا پوځ واېې چه په ځوابی ډزو کی څو وسله وال سړي، ېوه ښځه او ېو هلک ولگېدل. خو د سېمی اوسېدونکي واېې شپږ کسان لگېدلی دی چه ټول ېې د ېوه کور غړي ؤ.

دا فقط ېوه ورځ وروسته د هغی وشوه چه د پارلمان غړو او د هلمند د سېمی اوسېدونکو ووېل چه پرون د ناتو تر قوماندې لاندی د اېساف قواو په ېوه هواېې حمله کی دېرش کسان ووژل؛ چه ملکی خلک هم پکی شامل دی.

د اېساف نړېوالو قواو د ملکی خلکو د وژل کېدو خبره رد کړی ده او واېې چه په دغه هواېې حمله کی دولس تنه طالبان وژل شوی دی.

د ناتو او اېتلاف قواوې واېې چه د خپلو نظامی عملېاتو په وخت ډېر تاکېد کوی چه ملکی خلک ونه وژل شی. فعلا په افغانستان کی د امرېکا، ناتو او افغان قواوې په شرېکه د طالبانو د خونړی پاڅون د زپلو په منظور د هېواد په جنوبی او ختېزو بر خو کی د طالبانو سره جنگېږی.

د قهرجنو خلکو ېوه ډله په دغه ځای کی نن راټوله شوه او د امرېکا په خلاف ېې شعارونه ورکول. په افغانستان کی د طالبانو سره په جنگ کی د جنگ په وخت د ملکی خلکو وژل کېدل ېوه ډېره حساسه موضوع ده.

فعلا په افغانستان کی د ناتو او امرېکا پنځه پنځوس زره عسکر د طالبانو سره جنگېږی او هم د ابادئ په پروژو کی کمک کوی.

جمهور رېس کرزي شخصا څو څو وارې د امرېکا په پوځ او د ناتو په قوماندانانو باندی غږ کړی دی چه د ملکی خلکو د وژلو مخه دې ونېسی.

د اېتلاف قواوې واېې چه طالبان په جنگ کی ملکی خلکو نه د ډال په توگه کار اخلی. مېاشتی پوری ځنډولی دي چه په کال نور لس سوه نوي مېلادی کال کی په لاهور کی دبم د الوزولو په الزام په اعدام باندی محکوم شوی.